MEZOLİT dövrü
Mezolit* dövrü. E.ə 12-ci minillikdən Azərbaycan ərazisində qəbilə icmasının inkişafında yeni dövr başlanır. Mezolit və ya Orta Daş dövrü adlanan bu dövr e.ə VII minnilliyə qədər davam etmişdir.
Mezolit dövründə yaşayış üçün daha əlverişli iqlim şəraiti olmuşdur. Qəbilələr halinda birləşmiş insanların həyatında, dünyagörüşündə, ətraf aləmə münasibətlərində xeyli dəyişikliklər baş vermişdir. Yeni emək alətləri yaratmiş insanlar əsasən ovçuluq, yığıcılıq və balıqçılıqla məşğul olmuşlar.
insanların işlətdikləri kobud daş alətləri tapılmışdır. Bu alətlər adi çay daşlarından hazırlanmışdır.Minillər keçdikcə ibtidai insanlar fiziki və əqli cəhətdən xeyli inkişaf etmişlər.Əmək alətləri təkmilləşdirilmişdir. İlk vaxtlar insanların çox işlərinə yarayan kobud əl çapacaqları, sonralar isə ərsin-qaşov, sıyırğac və s. daş alətlər hazirlamışlar. Belə müxtəlif növ əmək alətləri AZIX mağarasının alt təbəqəsində tapılmışdır. Əmək alətləri ilə yanaşı, vəhşi heyvanların sümükləri də tapılmışdır. Bu sümüklərə əsasən, qədim insanların ovladığı vəhşi heyvanların növləri müəyyənləşdirilmişdir. Ov ilk vaxtlar sadə üsullarla edilirdi.Əsasən xırda heyvanları və iri heyvanların balalarını ovlayirdılar. Ovşuluqla yanaşı, yeməli yabanı bitkiləri və giləmeyvələri də yığırdılar. İnsanlar təbiətin hazır məhsullarını mənimsəyirdilər.